{"id":6561,"date":"2020-05-04T14:04:32","date_gmt":"2020-05-04T13:04:32","guid":{"rendered":"https:\/\/euromedic.rs\/pregledi\/gastroenterologija-kolonoskopija-copy\/"},"modified":"2020-10-07T10:53:53","modified_gmt":"2020-10-07T09:53:53","slug":"gastroenterologija-kronova-bolest-crohn-colitis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/euromedic.rs\/pregledi\/specijalisticki-pregledi\/gastroenterologija\/gastroenterologija-kronova-bolest-crohn-colitis\/","title":{"rendered":"Gastroenterologija – Kronova bolest (Crohn colitis)"},"content":{"rendered":"

Kronova bolest<\/strong> je hroni\u010dno, nespecifi\u010dno zapaljenjsko oboljenje digestivnog trakta, nepoznatog uzroka\u00a0 <\/span>i spada u grupu idiopatskih, hroni\u010dnih zapaljenjskih\u00a0<\/span>bolesti creva (IBC). IBC obuhvataju dve sli\u010dne bolesti: Kronovu bolest i ulcerozni kolitis koji se u oko 10% bolesnika ne mogu razlikovati. Kronova bolest mo\u017ee da zahvati bilo koji segment digestivnog trakta, od usta do anusa, ali u velikoj ve\u0107ini slu\u010dajeva ileum (deo tankog creva) i kolon (debelo crevo). Kronova bolest ima jo\u0161 nekoliko naziva: ileitis, regionalni enteritis, ileokolitis. Ova bolest je godinama unazad predmet mnogih istra\u017eiva\u010da.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Danas se misli da u osnovi ove bolesti le\u017ei nagla\u0161eni imuni odgovor na odre\u0111ene stimuluse tj. antigene koji mogu biti porekla samog organizma, ali i bakterijskog porekla. Ovi antigeni nisu \u0161tetni za ve\u0107inu ljudi, ali u pojedinim slu\u010dajevima mogu biti u osnovi Kronove bolesti i predstavljaju njen okida\u010d (engl. trigger). Nagla\u0161enim imunim odgovorom nastaje produkcija proinflamatornih citokina koji stoje u osnovi zapaljenskog procesa. Najpoznatiji citokin je faktor tumorske nekroze \u03b1 (engl. Tumor necrosis factor \u03b1). Razli\u010dita klini\u010dka istra\u017eivanja su pokazala da i genetski faktori imaju veoma bitnu ulogu u nastanku ove bolesti. U prilog genetske osnove IBC ide u prilog \u010dinjenice da postoji visok stepen konkordantnosti obolevanja monozigotnih blizanaca. U prilog infektivne etiologije bolesti ide u prilog \u010dinjenica da bakterija M. paratuberculosis izaziva kod pre\u017eivara Johneovu bolest, hroni\u010dno zapaljenjsko oboljenje tankog creva, sli\u010dno Kronovoj bolesti. Kao predisponiraju\u0107i faktori Kronove bolesti pominje se dijeta sa dosta rafiniranih \u0161e\u0107era i upotreba kontraceptiva. Pu\u0161enje je,tako\u0111e, jedan od mogu\u0107ih sinergeti\u010dkih okida\u010da u nastanku ove bolesti. Kronova bolest je naj\u010de\u0161\u0107e lokalizovana na zavr\u0161nom delu ileuma-tanko crevo (terminalni ileum), uzlaznom delu debelog creva, \u010ditavom debelom crevu ili ileumu i jejunum (delovi tankog creva). Zid creva je u celini ote\u010den i zadebljan. Postoje duboke ranice (ulkusi), obi\u010dno su u vidu \u017elebova. Duboki ulkusi mogu da prodru kroz zid creva i uzrokuju apscese ili fistule. Fistule mogu da nastanu izmedu susednih vijuga creva ili zahva\u0107enih segmenata creva i mokra\u0107ne be\u0161ike, vagine ili ko\u017ee perineuma.<\/p>\n

Simptomi:<\/strong><\/p>\n

Kronova bolest je hroni\u010dno oboljenje sa nepredvidljivim poja\u010danjima (relaps) i pobolj\u0161anjima (remisija) klini\u010dkog toka. Na\u010din ispoljavanja i simptomi zavise od zahva\u0107eno regiona creva i opse\u017enosti bolesti. Simptomi zavise od toga koji je segment digestivnog trakta zahva\u0107en, stepena o\u017eiljavanja ili su\u017eavanja creva, prisustva fistula i na osnovu toga mogu biti klasifikovani od blagih do jakih sa periodi\u010dnim javljanjem. Klini\u010dke osobenosti Kronove bolesti su naj\u010de\u0161\u0107e proliv, obi\u010dno bez krvi, i bol u trbuhu (> 75%), zatim povi\u0161ena telesna temperatura (>50%), kao i op\u0161ta slabost, a mogu\u0107 je i gubitak u te\u017eini. Ponekad, posebno kod dece i starih jedini simptomi mogu da budu povi\u0161ena telesna temperatura i gubitak u te\u017eini. Oblasti o\u017eiljavanja i striktura dovode do abdominalnih bolova sa naduto\u0161\u0107u, mukom, povra\u0107anjem, gubitkom apetita i te\u017eine. Abdominalni bol je naj\u010de\u0161\u0107e lokalizovan oko pupka ili u donjem desnom kvadrantu. Kako je inflamirano tkivo ote\u010deno i debelo, podlo\u017eno je stvaranju rana i erozija u bilo \u0161ta sme\u0161teno pored vijuga creva, prave\u0107i fistule izme\u0111u tih dveju struktura: petlji creva, creva i be\u0161ike, vagine ili ko\u017ee. Fistule oko analne regije su \u010deste, pra\u0107ene infekcijom, krvarenjem, bolne su, neprijatne, a apscesi \u010desto zahtevaju operaciju. Efekti Kronove bolesti izvan digestivnog sistema se mogu pojaviti na ko\u017ei u obliku ko\u017enih osipa (erythema nodosum, pyoderma gangrenosum), crvene o\u010di (conjuctivitis), bolne zglobove i artritis i bolesti jetre (skleroziraju\u0107i holangitis), hiperkoagulabilnost. Postoji pove\u0107an rizik od adenokarcinoma creva kod dugogodi\u0161nje bolesti, iako ne tako visok kao kod ulceroznog kolitisa.<\/p>\n

Komplikacije Kronove bolesti su fistule, opstrukcija creva, apscesi, malnutricija i deficit vitamina B12, Fe, Ca, artritis, ko\u017ene lezije, lezije o\u010diju, poreme\u0107aj rasta i razvoja dece.<\/p>\n

Dijagnoza:<\/strong><\/p>\n

Anamneza I fizi\u010dki pregled lekara specijaliste gastroenterologa<\/a> predstavljaju prve dijagnosti\u010dke korake. Dijagnozu Kronove bolesti treba uzeti u obzir kod svih bolesnika s prolivom, sa ili bez krvi, i bolom u trbuhu. Mogu\u0107a su atipi\u010dna ispoljavanja, povi\u0161ena telesna temperatura neobja\u0161njenog porekla bez crevnih simptoma ili vancrevna ispoljavanja, recimo artritis ili oboljenje jetre. Kako Kronova bolest mo\u017ee da zahvati i tanko crevo, treba je uzeti u obzir u svim oblicima malapsorpcionih sindroma, intermitentnoj crevnoj opstrukciji i abdomenskim fistulama. Laboratorijske analize: Analize krvi su nespecifi\u010dne. Mogu da poka\u017eu umerenu anemiju (normohromnu, normocitnu ili hipohromnu), povi\u0161enu sedimentaciju, leuko i trombocitozu, hipoproteinemiju. Stepen anemije, i stepen inflamatornog sindroma (sedimentacija eritrocita i C-reaktivni protein) su laboratorijski pokazatelji aktivnosti bolesti, kao I odredjivanje koncentracije kalprotektina u stolici \u2013 proteina koga lu\u010de bela krvna zrnca, leukociti, u lumenu creva . Proliv mo\u017ee da dovede do poreme\u0107aja elektrolita, a malapsorpcija u Kronovoj bolesti do steatoreje. Endoskopski nalazi-Kolonoskopija. na sluznici kolona i terminalnog ileuma u Kronovoj bolesti (ulceracije, granulomi, inflamatorni polipi). Po postavljanju dijagnoze, zadatak lekara jeste da odredi aktivnost (stepen inflamacije) i pro\u0161irenost bolesti (zahva\u0107eni segmenti digestivnog trakta). Za postavljanje dijagnoze, odre\u0111ivanje stepena aktivnosti i pro\u0161irenosti bolesti slu\u017ee endoskopske i radiolo\u0161ke metode. Kolonoskopija sa ileoskopijom (endoskopski pregled debelog creva i zavr\u0161nog dela tankog creva, teraminalnog ileuma) predstavlja nezaobilazan pregled bolesnika sa sumnjom na Kronovu bolest. Kronovu bolest je neophodno patohistolo\u0161ki potvrditi, kada je to mogu\u0107e. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Prisustvo bolesti u tankom crevu mo\u017ee se ispitati se rendgenskim pregledom tankog creva barijumom (patognomi\u010dni ,,znak vrpce ili \u017eice\u201c), ali i sofisticiranijim radiolo\u0161kim metodama CT ili NMR enterografija. Lezije creva su obi\u010dno diskontinuirane. Hirurg.<\/p>\n

Le\u010denje:<\/strong><\/p>\n

Za Kronovu bolest nema leka koji \u0107e dovesti do potpunog izle\u010denja. Ciljevi terapije uklju\u010duju uvo\u0111enje u remisiju, odr\u017eavanje remisije, minimalizaciju sporednih efekata lekova i pobolj\u0161anje kvaliteta \u017eivota. Postoji pet glavnih kategorija lekova koji se koriste samostalno ili u kombinaciji za le\u010denje recidiva Kronove bolesti, a to su: derivati mesalazina, kortikosteroidi, imunomodulatori i biolo\u0161ka terapija. Dijetni re\u017eim podrazumeva manji unos vlakana jer se oni slabo vare, kao i nadoknadu folata, Fe, Ca i vitamina B12, koji nedostaju zbog \u010deste neuhranjenosti ovih pacijenata. Ponekad su simptomi i tok bolesti takvi da je neophodna operacija da se ukloni obolelo crevo, da se izdrenira apsces ili da se zatvore fistulozni kanali.<\/p>\n

Prevencija:<\/strong><\/p>\n